Pustara Moja Volja

Pustare su bile poljoprivredno-proizvodne jedinice u okviru velikih vlastelinskih imanja, odnosno privredna gazdinstva sa naseljem. Sastojale od obradivog zemljišta i velikog broja ekonomskih zgrada (štale, kotobanje, ambari, senare), potom zgrada za proizvodnju (mlekare, ledare, ciglane, kovačke i kolarske radnje), biroških kuća (biroši su radnici koji su obrađivali zemlju) i stanova upravnika. Često se na pustarama podizala, malo izdvojena i okružena skromnim parkom, tzv. kurija – upravna zgrada, u kojoj je plemstvo boravilo tek ponekad, najčešće jednom godišnje kada su dolazili da pokupe prihode.

Rumsko vlastelinstvo je imalo desetak pustara, a jedna od njih bila je i Moja Volja. O nekadašnjem izgledu pustare Moja Volja, može se rasuđivati na osnovu oskudnih podataka, tek po neke stare fotografije i in situ sačuvanih objekata – nekoliko skromnih biroških kuća i jedna vlastelinska zgrada.

Ne zna se tačno vreme podizanja vlastelinske zgrade, ali po svemu sudeći ona potiče izdruge polovine XIX veka, kada je rumskim vlastelinstvom upravljao Petar grof Pejačević i njegov sin Adolf. Vlastelinska zgrada je bila podignuta na uzvišenju sa koga se pogled prostirao na čitavu okolinu. Zgrada ima osnovu u obliku slova “T”, sa prizemnim podužnim i jednospratnim poprečnim krilom. Prvobitno se na glavnoj fasadi dvospratnog krila nalazila jedna terasa, međutim u kasnijem periodu dozidana je još jedna prizemna terasa u neo-baroknom stilu. Ukrasi na fasadi odaju neke reminescencije na neo-vizantijski stil, koji se isčitava u potkrovnom testerastom vencu, imitaciji ukrasa od cigala kao i glavnom motivu - trodelnim prozorima smeštenim na bočne fasade dovspratnog krila. Oko zgrade se nalazio mali, ali lepo uređen vrt sa rundelama cveća, stazicama od rizle i po kojom skulpturom, kao i mali park.

Zna se da se na pustari Moja Volja nalazila ergela konja, kao i veliki gaj u kome su uzgajani fazani. Pejačevići su, kao i ostalo slavonsko plemstvo, rado išli u lov. Imali su velike površine zemlje pod šumom, a u njihovim dvorcima u Slavoniji sastavni deo enterijera bili su lovački saloni sa trofejima iz lova. Fazani gajeni na pustari su najverovatnije distribuirani po njihovim lovištima u Slavoniji.

Nažalost o izgledu pustare u celosti se ne može puno govoriti, jer su podaci kojima raspolažemo oskudni. Zna se da je na pustari Moja Volja postojala ciglana i ovčarnica, voćnjaci, a svakako i veliki broj biroških kuća, od koji je danas sačuvano samo par. Biroši su uglavnom bili mađarske i nemačke nacionalnosti.

Kliknite objekat za prikaz 3D modela
Moja Volja
Zavičajni muzej Ruma
Moja Volja
Zavičajni muzej Ruma
Rodna kuća slikara Oskara Somerfelda
Zavičajni muzej Ruma
Moja Volja
Zavičajni muzej Ruma
Učiteljica Milica Zorić sa decom
Privatno vlasništvo porodice Zorić-Mazinjanin
Deca ispred škole
Privatno vlasništvo porodice Zorić-Mazinjanin
Deca ispred škole
Privatno vlasništvo porodice Zorić-Mazinjanin
Na terasi letnjikovca
Zavičajni muzej Ruma
Ergela na Mojoj Volji
Zavičajni muzej Ruma
Vlastelinska zgrada 1989. godine
Fotografija: Milica Stefanović
Biroška kuća 1989. godine
Fotografija: Milica Stefanović

Na susednom bregu, preko puta vlastelinske zgrade, nalazio se dom upravnika imanja. Tu je 1885. godine rođen austrijski slikar Oskar Somefeld. Njegov otac je bio nadzornik imanja Moja Volja. Oskar je završio Umetničku akademiju u Budimpešti. Najviše je slikao sremske i fruškogorske pejzaže. Nakon drugog svetskog rata morao je da napusti ove krajeve i preseli se u Austriju. To je ostavilo traga i u njegovom stvaralaštvu, te na platno prenosi sudbine i stradanja svojih sunarodnika, koji kao i on bivaju primorani da napuste ovo podneblje. Jedna njegova slika Beg (Die Flucht), nalazi u Palati nacija u Ženevi. U njegovom kasnijem opusu preovladavaju alpski pejzaži. Somerfeld je umro 1973. godine u Hofkirhenu (Gornja Austrija).

Nakon Prvog i Drugog svetskog rata imanje Moja Volja je velikim delom uništeno, sve pomoćne vlastelinske zgrade su porušene. Između dva svetska rata u sačuvanoj vlastelinskoj zgradi je bio smešten dom slepih devojaka, koji je bio pod najvišom zaštitom kraljice Marije Karađorđević. Nakon Drugog svetskog rata zgradu kupuje doktor Kostić, a najverovatnije je u to vreme dozidana neo-barokna terasa. Zgrada u njegovom vlasništvu ostaje do sredine pedesetih godina prošlog veka, kada je otkupljuje mesna zajednica. Danas je to višenamenski objekat u koji je smeštena seoska škola i vrtić, mesna kancelarija i seoska ambulanta. Naselje osamdesetih godina prošlog veka menja naziv u Jarkovce.

// Second slider is in footer.php !!!