Rimokatolička crkva Uzvišenja Svetog Križa u Rumi

Prva rimokatolička crkva u Rumi, podignuta 1748. godine, bila je skromna drvena građevina posvećena svetom Križu. Novac i drvenu građu za podizanje crkve dao je Marko III Aleksandar baron Pejačević, a vlastelinstvo je izdržavalo i lokalnog župnika. Nešto kasnije, 1762. godine, Marko je crkvi darovao i tri zvona, tri svešteničke odežde i druge bogoslužbene predmete. Markov nećak i naslednik, Josip II grof Pejačević, je nastavio da pomaže crkvu u Rumi, te joj je 1769. godine poklonio novu pozlaćenu odeždu i bogoslužbene predmete, zatim zemlju, obligaciju od 1700 forinti i po 12 forinti godišnje za bogoslužbeno ulje. Oporukom iz 1780. godine obavezao je svog naslednika da podigne novu crkvu od čvrstog materijala.

Josipovu oporuku izvršio je njegov unuk, Ivan Nepomuk grof Pejačević. Izgradnja nove crkve počela je u proleće 1811. godine, a završena je i osveštana u avgustu 1813. godine. Crkvu je projektovao jedan bečki arhitekta u ampir stilu, a graditelj je bio pretrovaradinski zidar Andrija Hitermajer. To je izdužena jednobrodna gređevina sa polukružnom oltarskom apsidom na južnoj i visokim zvonikom na severnoj strani. Sa zapadne stane oltarskog prostora podignuta je prostrana sakristija. Crkva je opremljena nameštajem i orguljama koje su kupljene još 1795. godine.

Ivan Nepomuk je 1815. godine podigao i župni dvor uz crkvu. To je jednospratna, u osnovi pravougaona građevina, pokrivena strmim trovodnim krovom. Ulična fasada je simetrično rešena. U centralnom delu pridzemlja nalazila se lučno završena kapija i po dva prozora sa strana, a na spratu 6 pravilno raspoređenih prozora. Objekat je doneke izgubio izvorni izgled.

Kliknite objekat za prikaz 3D modela

Petar grof Pejačevič, sin Ivana Nepomuka, obezbedio je sredstva za podizanje glavnog i dva bočna oltara. Zidarske radove na glavnom oltaru izveo je 1826/27. godine Anton Hening, dok je naredne godine Karl Inglikhofer izveo mramorisanje oltara, a Vincenc Dojčer naslikao predstavu Uzvišenja svetog Križa. Ulepšavanje unutrašnjosti crkve oslikavanjem rozeta, zraka, oblačića, anđeoskih glavica, plamenova i drugih motiva, izveo je u toku 1829. godine akademski slikar Konstantin Pantelić. Stolar Jozef Hinteršek je izradio drvene konstrukcije bočnih oltara i okvire za oltarske slike 1836. godine. Rezbariju je izveo Eduard Skladarš 1843. godine, a iste godine je Konstantin Pantelić izveo mramorisanje i pozlaćivanje. Predstave svetitelja kojima su oltari posvećeni, svetog Ivana Nepomuka i Blažene Device Marije, rad su nepoznatih autora.

Predstavu svetog Vendalina oslikao je 1841. godine Konstantin Pantelić, a Blagovesti mađarski slikar Peškija 1846. godine. Kip Dobrog pastira rad je nepoznatog autora iz 1847. godine, dok su kipovi sa glavnog oltara rad bečkog vajara Jozefa Kempela iz 1847/48. godine.

Petar je dao novac i za nadogradnju kupole na toranj crkve 1833. godine, kao i veliki prilog za kupovinu novog zvona, koje je dopremljeno iz Graca 1835. godine. Patronat nad crkvom nastavio je 1893. godine i Petrov sin, Ladislav grof Pejačević, kada je crkvu ponovo oslikavao Johan Klauzen. O Petrovom i Ladislavljevom ktitorstvu svedoče natpisi na mermernim pločama postavljenim na zid apside iza glavnog oltara.

Crkva Uzvišenja Svetog Križa u Rumi
Zavičajni muzej Ruma