Zgrada zavičajnog muzeja Ruma

Osnivač rumskog vlastelinstva, Marko III Aleksandar baron Pejačević, obavezao je u testamentu od 9. januara 1762. godine, svog naslednika Josipa II grofa Pejačevića da u Rumi podigne mešovitu školu za rimokatoličku i pravoslavnu decu. Marko je želeo da ova škola postane mala gimanzija u kojoj će se učiti nemački i latinski jezik. Za održavanje gimnazije, plate nastavnom kadru i stipendije đacima zaveštao je sumu od petnaest hiljada forinti koja je stavljena pod kamatu od 6 % od čega je trebao da se obezbedi rad škole. Pustare Inđija i Ljukovo, koje su pripadale vlastelinstvu, određene su kao zalog za taj novac. Josip je sa gradnjom počeo tek 1772. godine, a u jesen 1776. godine škola je stavljena pod krov. Međutim trebalo je još dosta da se radi na opremanju njene unutrašnjosti. Svečano otvaranje organizovano je 17. juna 1779. godine, a nastava je počela u jesen. Iznad ulaznih vrata postavljen je natpis na latinskom jeziku: „Porodica grofova Pejačević Virovitičkih iz revnosti i ljubavi prema miloj domovini i njenim sinovima utemeljila je ovu školsku zgradu 1772. godine.“

Kliknite objekat za prikaz 3D modela

Nastavu u rumskom Pedagogiumu, kako se još nazivala Pejačevićeva gimnazija, držali su franjevački sveštenici. Međutim, zbog malog broja đaka otvoreno je samo četiri, a ne šest razreda kako je to prvobitno bilo planirano. U narednim godinama broj đaka je nastavio da se smanjuje, jer su plemićka deca odlazila u poznatije škole u Budimu, Zagrebu i Osijeku, a seljaci svoju decu nisu mogli da šalju u Rumu. Iz tog razloga 1787. godine car Josif II je na predlog ugarskog Namesničkog veća ukinuo gimnaziju i sveo je na rang mešovite osnovne škole, a formirano je i jedno žensko odeljenje. Nastava se odvijala na nemačkom jeziku, a deca su učila i srpsko-hrvatski i latinski jezik.

Zajednička rimokatoličko-pravoslavna škola održala se do 1799. godine kada je razdvojena na dve konfesionalne osnovne škole. Posle razdvajanja rimokatolička škola, koja je nosila naziv Glavna katolička škola, ostala je u ovoj zgradi i nastavila da se izdržava iz Pejačevićeve fondacije. U njoj je posebna pažnja bila posvećena nastavi crtanja za koju su bile zainteresovane i rumske zanatlije. Zbog velikog interesovanja pri Glavnoj rimokatoličkoj školi formirana je u junu 1822. godine „crtačka škola“, a nju su mogli da pohađaju đaci obe veroispovesti, kao i šegrti i kalfe.

Nastava za rimokatoličku decu se u zgradi bivše Pejačevićeve gimanzije odvijala tokom celog XIX veka, a u funkciji školstva je bila sve do sedamdesetih godina XX veka. Danas se u zgradi nalazi Zavičajni muzej Ruma koji je osnovan 1962. godine.

Po predanju Pejačevićev Pedagogium je bila prva spratna zgrada u Rumi. To je jednostavan masivan ugaoni objekat, oblika latiničnog slova „L“. Fasade nemaju ukrasa, osim jednog jednostavnog kordonskog venca, između prizemlja i sprata, i profilisanog potkrovnog venca. Pokrivena je dvoslivnim krovom od biber crepa.

Zgrada današnjeg Zavičajnog muzeja i Rimokatolička crkva Uzvišenja svetog Križa
Zavičajni muzej Ruma