Crkva Svetog Ivana Nepomuka u Tordi

Postoje različita mišljenja među autorima o tome kako je imanje Torda u Banatu došlo u vlasništvo porodice Pejačević. Prema jednima, Tordu je 1781. godine kupio Josif II grof Pejačević (1710-1787), a nasledio ju je, zajedno sa imanjima Rumom u Sremu i Retfalom u Slavoniji njegov najstariji sin Žigmund I Pejačević (1741-1806), osnivač rumsko-retfalačke loze Pejačevića. Po drugima, imanja Tordu i Devetak u miraz je donela Žigmundova supruga Ana grofica Marija rođena Dešan (1748-1802). Bila je ćerka plemića Ivana Antuna Dešana (1686-1760) i baronice Franciske rođene Koh.

Naseljavanje Torde je počelo dolaskom Mađara iz Segedina 1776. godine, ali je kasnije opet zapustela. Žigmund I je u Tordu 1797. godine ponovo naselio Mađare iz Segedina, Čongrada i Senteša, koji su se bavili proizvodnjom duvana. Imanje Tordu, kao i Rumu i Retfalu, je nasledio njihov najstariji sin Ivan Nepomuk grof Pejačević (1765-1821), potom njegov sin Petar Pejačević (1804-1875), a poslednji vlasnik je bio Petrov sin Ladislav Pejačević (1828-1916). Imanje je sve do 1904. godine bilo u posedu porodice Pejačević, kada je zemljište podeljeno među lokalnim poljoprivrednicima.

Prva crkva posvećena svetom Ivanu Nepomuku je podignuta 1803 godine. Bila je malih dimenzija, zidana od naboja, pokrivena trskom i bez tornja. Srušena je 1846. godine, kada je počela izgradnja nove crkve. Sadašnja klasicistička crkva podignutaje između 1846. i 1848. godine. Neki izvori navode da je crkva u Tordi podignuta o trošku vlastelina, ali nije sasvim jasno da li se podatak odnosi na stariju crkvu ili na današnju. U vreme podizanja prve crkve, imanje Torda je bilo u vlasništvu grofa Ivana Nepomuka, pa bi se ovde mogla tražiti veza, s obzirom da je posvećena njegovom svecu zaštitniku, čije ime je nosio. Ali to ne isključuje mogućnost da je i za kasniju crkvu sredstva mogao obezbediti Nepomukov sin Petar, koji je tada gospodario Tordom. Treba se osvrnuti i na činjenicu da je Petar bio ktitor još jedne crkve posvećene sv. Ivanu Nepomuku u selu Putinci.

Kliknite objekat za prikaz 3D modela

Kamen temeljac je 1846. godine položio Jožef Mihajlović, (tada sekretar biskupa, a kasnije zagrebački kardinal, inače rođen u Tordi), a osveštana je 1848. godine. Nameštaj za novu crkvu je 1870. godine donirao Čonti Janoš. Nova zvona su kupljena u periodu između 1922. i 1926. godine.

Crkva je jednobrodna građevina, sa prostranom oltarskom apsidom na severu, zvonikom na južnom pročelju i malom sakristijom sa istočne strane. U crkvi se nalaze tri oltara, jedan glavni i dva bočna. Na glavnom oltaru je slika Ivana Nepomuka kome je hram posvećen. Bočni oltar, koji se nalazi na zapadnom zidu, posvećen je Devici Mariji, i na njemu se nalazi slika ove svetiteljke. Oltar na istočnom zidu je posvećen Srcu Isusovom i na njemu je kip Hristov. Na zidovima crkve se nalazi i 12 slika koje ilustruju Put stradanja Hristovih i slika sv. Katarine Aleksandrijske, iznad zapadnog ulaza. Crkva ima i orgulje smeštene na horu iznad glavnog ulaza. Unutrašnjost crkve je obnovljena 1998. godine.